Peggy Olson aan mijn schrijftafel. Een Mad Men-reflectie over AI.

Ik heb dit jaar nog geen enkele e-mail geschreven.

Oké, dat is een boutade.

Uiteraard heb ik dit jaar wel e-mails geschreven. Alleen geen lange. Geen mails waarvoor ik echt tijd moest vrijmaken, nadenken, schrappen, herbeginnen.

Voor dat soort teksten maak ik sinds een tijd bijna altijd gebruik van digitale hulpmiddelen zoals ChatGPT of Perplexity.

Laat me dat nuanceren. Die tools schrijven mijn teksten niet in mijn plaats. Het is niet zo dat ik een simpele prompt ingeef en vervolgens de reactie als een afgewerkt resultaat doorstuur. Zo werkt het voor mij niet, en zo wil ik ook niet werken.

Mijn proces start met spreken. Ik spreek mijn gedachten hardop uit, vaak rommelig, zoals je dat in een dictafoon zou doen. Met omwegen, herhalingen, halve zinnen en zijsporen. Dat kan vijf minuten duren, soms tien, soms langer. Het is denken door te praten.

Pas daarna begint het schrijven echt. Die ruwe tekst wordt gestructureerd en opgekuist, zodat er iets ontstaat waarmee ik aan de slag kan. Vervolgens neem ik het stuur weer volledig over. Ik lees kritisch, herschik, schrap en voeg toe. Soms laat ik die tekst nog eens vanuit een andere invalshoek bekijken, alsof ik een tweede paar ogen vraag. Dat proces herhaalt zich tot ik het gevoel heb dat de tekst klopt.

Voor iemand die lang kan blijven hangen op formuleringen, komma’s en nuanceverschillen, maakt dat een groot verschil. Een deel van het mentale schaafwerk gebeurt vooraf. Dat creëert ruimte. Ruimte om na te denken over wat ik echt wil zeggen, over structuur en over impact.

Tegelijk blijft het een dubbel gevoel. Ik ben journalist van opleiding. Schrijven was altijd iets wat ik volledig zelf deed, tot in de kleinste details. Het idee dat ik niet meer alleen aan tafel zit, schuurt soms. Alsof ik een stukje controle loslaat.

Maar die controle blijkt vooral schijn. Want uiteindelijk beslis ik nog altijd zelf. Ik bepaal wat blijft, wat verdwijnt en wat anders moet. Geen enkele tekst vertrekt zonder dat ik er bewust achter sta.

Daarom moet ik vaak denken aan Mad Men. Don Draper is het creatieve brein, maar zijn secretaresse, Peggy Olson, speelt een sleutelrol bij zijn succes. Ze vangt chaos op, brengt structuur aan en groeit gaandeweg mee in het creatieve proces. Niet door Don Draper te vervangen, maar door hem beter te laten functioneren.

Zo voelt het voor mij vandaag ook. Niet alsof ik minder schrijf, maar alsof ik anders schrijf. Met iemand naast mij aan de schrijftafel die helpt ordenen, zonder mijn stem over te nemen.

Het effect is duidelijk. Ik verlies minder energie aan details en heb meer aandacht voor de grote lijnen. Voor mij persoonlijk voelt dat niet als een verarming, maar als een verschuiving. Van micromanagement naar richting geven.